خشک شدن چشمه کوهرنگ واقعیت یا شایعه

به گزارش پایگاه خبری زاینده رود پایدار به نقل از ایسنا، ۳ آبان ۱۴۰۴ به نقل از مسئول روابط عمومی شرکت آبفا چهار محال و بختیاری چشمه گوهرنگ خشک نشده است.

وی برداشت ۶۰۰ لیتر برثانیه از چشمه کوهرنگ را تایید و اعلام کرده است البته سرریز چشمه کوهرنگ (پس از برداشت ۶۰۰ لیتر درثانیه) کم شده است.

به گفته فرشاد متقی مسئول روابط عمومی آبفا چهار محال و بختیاری: “برداشت از خط کوهرنگ برای انتقال آب به شهرکرد، کوهرنگ و فارسان انجام می شود. در مجموع میزان برداشت از این خط ۶۰۰ لیتر بر ثانیه بوده که ۳۷۰ لیتر بر ثانیه آن مربوط به شهرکرد است. البته اکنون هم برداشت انجام می شود و می توان گفت سرریز چشمه کوهرنگ کم شده است.

بنابراین چشمه کوهرنگ خشک نشده است ولی آبدهی آن کاهش یافته و سرریز چشمه پس از برداشت ۶۰۰ لیتر درثانیه، کاهش یافته است.

در توضیح تاسیسات انتقال آب از سر چشمه کوهرنگ در کتاب “پا به پای زاینده رود” نوشته حشمت الله انتخابی آمده است.

تونل چلگرد اولین تونل روی رودخانه کوهرنگ به طول ۱۲۰۰ متر و قطر ۳ متر، در زیر کوه کارکنان قرار دارد که حفر آن در سال ۱۳۸۳ به پایان رسید. آب حوضچه‌های طبیعی چشمه کوهرنگ پس از آبگیری در مخزن اصلی که در زیر چشمه ساخته شده با ۶ کیلومتر لوله به این تونل منتقل می‌شود.

ظرفیت آب خروجی تونل ۷۴۰ لیتر در ثانیه است که ۵۶۰ لیتر آن با لوله‌های فولادی و چدنی به قطر هزار میلی‌متر به طول ۹۵ کیلومتر و تعبیه دو مخرن فشارشکن ۵۰۰ مترمکعبی به شهرکرد منتقل می‌شود. در مسیر انتقال آب به شهرکرد شهرهای چلگرد، باباحیدر، فارسان، سورشجان، پردنگان و حدود ۳۰ روستا از آب آشامیدنی استفاده می‌کنند.

در باره علت کاهش آبدهی چشمه کوهرنگ، مصاحبه سید هاشم فاطمی کارشناس شرکت آب منطقه ای چهار محال و بختیاری در ایرنا ۴ آبان ۱۴۰۴ روشنگر است: چشمه کوهرنگ از نوع کارستی کنتاکتی است و به‌شدت به تغذیه برفی وابسته است در این نوع چشمه‌ها، به‌دلیل گالری‌های زیرزمینی گسترده، در صورت نبود تغذیه برفی، افت آبدهی بسیار سریع رخ می‌دهد

فاطمی درباره ویژگی‌های زمین شناسی این منبع آبی گفت: چشمه کوهرنگ از نظر رقومی در ارتفاع بالایی از منطقه قرار دارد و در محدوده آن آبخوان آبرفتی وجود ندارد در واقع تمام آب خروجی این چشمه حاصل تخلیه آبخوان‌های کارستی زردکوه است.

وی افزود: زمانی که دبی چشمه کاهش می‌یابد این موضوع نشان‌دهنده کاهش حجم ذخیره در آبخوان‌های کارستی است؛ به عبارتی افت جریان چشمه به طور مستقیم بیانگر کمبود آب در سفره‌های زیرسطحی زاگرس مرکزی است.

این کارشناس با اشاره به تفاوت رفتار هیدرولوژیکی چشمه‌های منطقه ادامه داد: در چشمه‌هایی که کارست آن‌ها پیشرفته و شبکه زیرزمینی آن کامل است، میزان کدورت آب در زمان بارش یا ذوب برف افزایش می‌یابد؛ چون آب با سرعت بیشتری در کانال‌ها و حفره‌های زیرزمینی حرکت می‌کند اما در چشمه‌هایی که کارست افشان دارند جریان آرام‌تر است و تغییر کدورت چندانی مشاهده نمی شود.

 وی افزود: چشمه‌هایی مانند دیمه دارای کارست افشان هستند و نوسان دبی در آن‌ها کمتر است؛ در حالی‌که دبی چشمه کوهرنگ به زیر یک مترمکعب رسیده، چشمه دیمه هنوز حدود ۲ هزار لیتر در ثانیه آب دارد. ویژگی زمین ساختی چشمه کوهرنگ علت تغییرات زیاد در آبدهی آن از حداکثر ۱۲ متر مکعب در ثانیه در بهار تا کمتر از ۱ متر مکعب در ثانیه در پاییز است.