نسخه نجات گاوخونی در گرو تصمیمات فراملی/ کلید احیای زایندهرود در دست ستاد ملی تالابها
تالاب بینالمللی گاوخونی و شریان حیاتی آن یعنی زایندهرود، سالهاست که در مارپیچ خشکی و بحرانهای زیستمحیطی ناشی از مدیریتهای جزیرهای گرفتار شدهاند. کارشناسان بر این باورند که نجات این پهنه ارزشمند طبیعی، فراتر از توان مدیریتی یک استان واحد است و به یک اراده حاکمیتی و فرابخشی نیاز دارد؛ موضوعی که حالا در کانون پیشنهادهای جدید سازمان حفاظت محیطزیست کشور قرار گرفته است.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری «زایندهرود پایدار»، احمدرضا لاهیجانزاده، معاون محیطزیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیطزیست کشور، در تشریح نقشه راه نجات این حوضه آبریز بر ضرورت خروج از نگاههای استانی تأکید کرد و از تدوین الگوهای نوین معیشت جایگزین برای کشاورزان شرق اصفهان سخن گفت.
گاوخونی؛ بحرانی مشترک میان دو استان
لاهیجانزاده با اشاره به اینکه حوضه آبریز تالاب گاوخونی مشترک میان دو استان اصفهان و چهارمحال و بختیاری است، تصریح کرد: تصمیمات یک استان بهتنهایی قادر به حل این مشکل پیچیده و دیرینه نیست. پیشنهاد اساسی ما، تهیه طرح جامعی با همکاری و مشارکت فعال هر دو استان و ارائه آن به ستاد ملی تالابهاست تا با اخذ مصوبه قانونی، تکالیف مشخصی برای وزارتخانههای ذیربط تعریف شده و اعتبارات مربوطه به صورت خودکار در موافقتنامههای ملی لحاظ شود.
وی به تجربیات موفق مشابه در کشور اشاره کرد و افزود: ما پیش از این، الگوی موفقی را برای خلیج گرگان و تالاب میانکاله با همکاری مشترک استانهای گلستان و مازندران تجربه کردیم که منجر به مصوبات کارگشا شد. همچنین دریاچه نمک که حدود هفت استان را درگیر کرده، الگویی است که نشان میدهد برای نجات چنین پهنههایی، همه ذینفعان باید در کنار هم قرار گیرند.
انتقال دانش بینالمللی؛ از ارومیه تا شادگان و بختگان
معاون سازمان حفاظت محیطزیست کشور در ادامه به همکاریهای بینالمللی بهویژه با دولت ژاپن و برنامه توسعه ملل متحد (UNDP) پرداخت و گفت: «طرح احیای تالابهای کشور از سال ۱۳۸۴ آغاز شد و از سال ۱۳۹۲ دولت ژاپن سالانه یک میلیون دلار برای احیای دریاچه ارومیه اختصاص داد. در آن مقطع که نرخ دلار حدود هزار و ۷۰۰ تومان بود، ارزش مادی این کمکها مطرح نبود، بلکه جنبه انتقال دانش فنی، مدیریت آب در مزرعه و معرفی معیشتهای جایگزین اهمیت اصلی را داشت.»
وی یادآور شد: «این کلینیک تجربی تا سال ۱۴۰۰ در ارومیه تداوم یافت و سپس به تالابهای شادگان، پریشان، بختگان و انزلی تسری یافت که در برنامه سال ۱۴۰۳، تالاب پریشان جایگزین بختگان در این چرخه حمایتی شده است.»
کشاورزی پایدار و معیشت جایگزین؛ فرمول نجات زایندهرود
لاهیجانزاده دو رکن اصلی طرح احیای تالابها را «کشاورزی پایدار» و «معیشت جایگزین» برشمرد و تشریح کرد: «در بخش کشاورزی پایدار، زنجیره کار از مزرعه تا بازار رصد میشود تا با کاهش مصرف آب، سم و کودهای شیمیایی، بهرهوری افزایش یافته و الگوی کشت به سمت گیاهان کمآببر تغییر کند. در بحث معیشت جایگزین نیز، جوامع محلی حاشیه تالاب که معیشتشان کاملاً وابسته به آب بوده شناسایی شده و به سمت مشاغل کموابسته هدایت میشوند.»
وی از ابزارهای حمایتی این طرح گفت و خاطرنشان کرد:تاکنون صندوقهای خرد مالی بانوان ایجاد شده و تسهیلات بلاعوض و کمبهره پرداخت شده است. جالب اینکه تولیدات روستاییان به پلتفرمهای فروشگاهی بزرگ نظیر دیجیکالا، باسلام و اکالا متصل شده تا بازار فروش مستقیم پیدا کنند. در این مسیر، نزدیک به ۳ هزار نفر در قالب ۷۰ الی ۸۰ مهارت مختلف آموزش دیده و افراد موفق به تسهیلات ۴ درصدی معرفی شدهاند. همچنین اقداماتی نظیر نصب پنلهای خورشیدی رایگان برای آبیاری مدرن، نصب کنتور رایگان روی ۸۰ حلقه چاه و کمک به پروژههای انتقال آب در حال اجراست.
نسخهای ویژه برای علاج خشکیدگی شرق اصفهان
معاون محیطزیست دریایی و تالابهای کشور با ابراز تمایل جدی برای پیادهسازی این الگو در شرق اصفهان گفت: «بسیار مایل بودم و هستم که این مدل عملیاتی در شرق اصفهان که اراضی کشاورزی آن متأسفانه به کانونهای فعال گردوغبار تبدیل شده، پیاده شود. در این الگو، کشاورز میتواند با انصراف اختیاری از بخشی از حقآبه خود، تسهیلات احداث گلخانه یا نیروگاه خورشیدی مقیاس کوچک دریافت کند تا با مصرف یکپنجم آب، محصول و درآمد بیشتری را کسب نماید.»
وی افزود: «پیشنهاد سهم اصفهان به UNDP پیش از درگیریهای منطقهای ارائه شد. تفاوت اساسی این طرح با برنامههای کاغذی گذشته، تعریف دقیق و متر به متر فعالیتهای اجرایی ملی اعم از خروج اراضی کمبازده توسط جهاد کشاورزی، پروژههای آبخیزداری و تکالیف دقیق آب و فاضلاب شهری و روستایی اصفهان است. پایههای کار مدیریتی زیستبومی در حوضه زایندهرود آماده است و تنها با همراه کردن استان چهارمحال و بختیاری در سطح کلان کشور، میتوان این سند را نهایی کرد.»
پرواضح است که مرگ تدریجی گاوخونی و خشکی مستمر زایندهرود، دیگر یک مسئله محلی یا منطقهای نیست، بلکه تهدیدی زیستمحیطی برای فلات مرکزی ایران به شمار میرود. طرح پیشنهادی سازمان حفاظت محیطزیست برای انتقال تجربیات بینالمللی به شرق اصفهان و گره زدن معیشت کشاورزان به انرژیهای پاک و کشاورزی هوشمند، میتواند پایانی بر مناقشات آبی و آغاز فصلی نو برای پایداری حوضه زایندهرود باشد.
اکنون زمان آن فرارسیده است که دولتمردان با تشکیل فوری کارگروه مشترک اصفهان و چهارمحال و بختیاری زیر نظر ستاد ملی تالابها، تعارفات سیاسی را کنار گذاشته و سند ملی احیای این شریان حیاتی را به یک قانون لازمالاجرا تبدیل کنند تا پیش از آنکه گردوغبار سمی گاوخونی آسمان مرکز کشور را تیره کند، حیات به این تالاب تاریخی بازگردد.
برچسب ها :احمدرضا لاهیجان زاده ، احیای زاینده رود ، حقابه محیطزیست
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 1 در انتظار بررسی : 1 انتشار یافته : ۰