بارگذاری مازاد بر پیکره بی‌جان زاینده‌رود؛ توسعه‌های بدون پیوست آبی، تیشه به ریشه اصفهان می‌زند
در حالی که همگان نگاه خود را به آسمان و میزان بارش‌ها دوخته‌اند، کارشناسان معتقدند بحران زاینده‌رود فراتر از یک خشکسالی اقلیمی است. داریوش مختاری کارشناس ارشد منابع آبی مسئله اصلی را «بارگذاری بیش از ظرفیت منابع آبی» در بخش‌های کشاورزی، صنعت و شهرسازی می‌داند؛ رویکردی که به باور او، توازن طبیعی حوضه آبریز را بر هم زده است.
به گزارش خبرنگار زاینده رود پایدار، داریوش مختاری با تأکید بر اینکه مدیریت منابع آب در کشور دچار یک خطای استراتژیک است، اظهار کرد: مسئله تنها کاهش بارندگی نیست؛ باید بررسی کرد که در دهه‌های اخیر، چه میزان فعالیت و مصرف جدید بر پیکره دشت اصفهان تحمیل شده و آیا منابع موجود، توان پاسخ‌گویی به این حجم از برداشت را دارند یا خیر؟
هم‌افزایی مخرب چاه‌های غیرمجاز و خشکی رودخانه
این کارشناس منابع آبی با اشاره به ارتباط ناگسستنی میان آبخوان‌های زیرزمینی و بستر رودخانه، هشدار داد که برداشت‌های بی‌رویه از چاه‌های حریمی و پیرامونی، تعادل تبادل آب بین سفره‌های زیرزمینی و جریان سطحی را بر هم زده است.
به گفته وی، این برداشت‌ها نه‌تنها آبخوان را تخلیه می‌کند، بلکه مستقیماً به کم‌آبی رودخانه دامن می‌زند و این «بازخورد منفی»، چرخه‌ای از تخریب را رقم زده است.
مختاری همچنین بر ضرورت شفاف‌سازی آماری تأکید کرد و افزود: بدون دسترسی به آمار دقیق و واقعی از تعداد چاه‌ها و میزان دقیق برداشت در هر بخش، امکان اتخاذ تصمیمات اصلاحی برای کنترل این بحران وجود ندارد.
توسعه نامتوازن؛ سدی در برابر احیای زاینده‌رود
این متخصص حوزه آب، یکی از چالش‌های اصلی اصفهان را «توسعه نامتوازن» دانست و تصریح کرد: گسترش فعالیت‌های صنعتی و افزایش سطح زیر کشت، بدون در نظر گرفتن ظرفیت‌های اکولوژیک دشت اصفهان، به یک معضل ساختاری تبدیل شده است.
وی تأکید کرد: هرگونه توسعه جدید باید پیش از اجرا، “پیوست آبی” داشته باشد؛ چرا که نمی‌توان با نادیده گرفتن محدودیت‌های طبیعی یک اقلیم، تقاضای آب را بی‌پایان افزایش داد.
احیای سنت کهن مدیریت آب در دوره مدرن
مختاری با گریزی به تاریخ و نظام حق‌آبه‌های شیخ‌بهایی در دوره صفویه، این سیستم را الگویی از «تناسب منابع و مصارف» خواند و گفت: مدیریت امروز زاینده‌رود نیازمند بازگشت به این نگاهِ واقع‌بینانه است؛ یعنی تعیین دقیق سهم‌ها و جلوگیری از بارگذاری فراتر از توان طبیعی حوضه.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا زاینده‌رود دوباره جاری خواهد شد، اظهار کرد: بارش‌ها تابع اقلیم هستند و ما نمی‌توانیم منابع را با توسعه بی‌رویه انسانی تطبیق دهیم. راهکار اصلی، هماهنگ کردن مصرف با توان واقعی منابع است.
این کارشناس ارشد منابع آبی، کاهش مصرف در بخش‌های کشاورزی، صنعت و خانگی را تنها در صورتی مفید دانست که «آب آزادشده» به چرخه توسعه مجدد (مثل افزایش سطح زیر کشت) بازنگردد و حقی برای جریان زیست‌محیطی رودخانه محفوظ بماند.
هشدار نسبت به «فرونشست» و تهدید میراث تاریخی
مختاری با هشدار نسبت به پیوند میان خشکی رودخانه، افت شدید منابع زیرزمینی و پدیده فرونشست زمین، خاطرنشان کرد: حفظ زاینده‌رود تنها احیای یک جریان آبی نیست؛ بلکه حفاظت از میراث تاریخی، زیرساخت‌های شهری و جان و مال مردم است. باید با جایگزینی توسعه صنعتی با گردشگری پایدار و اصلاح الگوی مصرف، مسیر توسعه اصفهان را بازنگری کرد؛ پیش از آنکه آثار تاریخی و زیرساخت‌های شهر در پیوند با خشکی دشت، دچار آسیب‌های جبران‌ناپذیر شوند.
برچسب ها :احیای زاینده رود ، بحران آب ، تالاب بین المللی گاوخونی ، حقابه تالاب گاوخونی ، ذخیره سد زاینده رود ، رودخانه زاینده‌رود
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۰