اعتراف به «حکمرانی معیوب» در حوضه زاینده‌رود/ انتقال آب، مُسکنی که دیگر درد را دوا نمی‌کند!

به گزارش خبرنگار زاینده رود پایدار، حمیدرضا جانباز در نشست نخبگانی «زاینده‌رود» که به مناسبت روز گرامیداشت این رودخانه در اتاق بازرگانی اصفهان برگزار شد، با نگاهی آسیب‌شناسانه به وضعیت حوضه آبریز زاینده‌رود، هشدار داد که ادامه وضعیت فعلی غیرممکن بوده و حوضه به مرزهای ناپایداری مطلق رسیده است.

پایان عصر انتقال آب؛ حکمرانی، متهم اصلی

جانباز با رد این انگاره که تأمین آب صرفاً با انتقال بین‌حوضه‌ای ممکن است، تصریح کرد: «مسئله اصلی، حکمرانی معیوب آب است. انتقال آب به‌تنهایی گره این کلاف سردرگم را باز نمی‌کند.» وی با اشاره به ناترازی فاجعه‌بار ۱۵۰ میلیارد مترمکعبی در آب‌های زیرزمینی کشور، اذعان کرد که سلسله‌مراتب تصمیم‌گیری در حوزه آب دچار ایرادات ساختاری است و تصمیمات کلان توسعه صنعتی در این حوضه، بدون در نظر گرفتن ظرفیت‌های اکولوژیک اتخاذ شده است.

صنایع و بحران شفافیت؛ وقتی داده‌ها پنهان می‌ماند

معاون وزیر نیرو در بخشی از سخنان خود، انگشت اتهام را به سمت مصارف غیربهینه صنایع و کشاورزی گرفت. وی با انتقاد از نبود شفافیت در نظام داده‌های آبی حوضه زاینده‌رود، گفت: «برنامه هفتم توسعه، شفافیت را از ارکان حکمرانی می‌داند، اما در این حوضه ضعف نظام داده‌ها به‌شدت مشهود است. پرسش این است که طی سال‌های گذشته، صنایع اصفهان با چه میزان مصرف غیربهینه، ذخایر را تخلیه کرده‌اند؟»

به گفته جانباز، اصلاح تعرفه‌های آب و حرکت به سمت قیمت واقعی، از اولویت‌های حیاتی وزارت نیروست؛ چرا که تا زمانی که آب کالایی ارزان و بدون قیمت واقعی باشد، مسئله مدیریت مصرف حل‌ناشدنی باقی می‌ماند.

تکرار تجربه موفق کرخه برای تالاب گاوخونی؟

معاون آب و آبفای وزارت نیرو در واکنش به وضعیت اسفبار تالاب گاوخونی، از یک پارادوکس تلخ پرده برداشت: «سهمیه تالاب‌ها رها می‌شود، اما به مقصد نمی‌رسد!»

وی تصریح کرد که سازوکار رسیدن آب به گاوخونی در شورای عالی آب تصویب شده و مقامات استانی باید موانع مسیر را برطرف کنند.

جانباز نوید داد که با همکاری معاونت محیط‌زیست دریایی، برنامه‌ای برای حقابه تالاب در صورت افزایش بارش‌های پیش‌رو تدوین شده است؛ به‌گونه‌ای که اگر بارش‌ها محقق شود، تجربه‌ی موفق تأمین حقابه در رودخانه کرخه می‌تواند برای گاوخونی نیز تکرار شود تا سهم طبیعت تنها در حد «سیاست‌گذاری» باقی نماند.

وعده پایداری تا پایان سال

این مقام مسئول با اشاره به تعهدات وزارت نیرو به استانداری اصفهان، وعده داد که تا پایان سال جاری، حجم مناسبی از آب منتقل خواهد شد تا پایداری نسبی در رودخانه حفظ شود. وی همچنین تأکید کرد که واگذاری اختیارات از تهران به «شورای هماهنگی حوضه آبریز» و استفاده از ظرفیت تشکل‌های کشاورزی، از اهداف اصلی مدیریت مشارکتی در برنامه هفتم است و برنامه‌ریزی برای کشت پاییزه نیز مشروط به وضعیت نزولات جوی در دستور کار قرار خواهد گرفت.

در پایان این نشست، معاون وزیر نیرو بر تداوم این سلسله‌نشست‌ها برای تدوین حقوق آب تأکید کرد؛ مسیری که باید دید آیا می‌تواند حوضه زاینده‌رود را از پارادوکس «مصرف بیش از ظرفیت» نجات دهد یا همچنان در پیچ‌وخم حکمرانی معیوب باقی خواهد ماند.